Ostale vesti

EU “obrisala” Koridor 10?

„Kapija istoka”, „evroazijski most”, „kuća na drumu“ sintagme su kojima se često opisuje političko-geografski položaj Srbije. To je dalo za pravo mnogim domaćim naučnicima, političarima, ali i autorima udžbenika za geografiju i istoriju da Srbiji pripišu kvalitet geopolitičkog ključa na Balkanskom poluostrvu.

DSCF3379

Međutim, početkom ove godine Evropa je Koridor 10 izbrisala iz svojih strateških planova. Time je srušen i viševekovni mit o nezaobilaznosti Srbije. Naznake ovog događaja možemo prepoznati na Panevropskoj saobraćajnoj konferenciji održanoj na Kritu 1994, kada je definisanodevet koridora. Koridor 10, kroz istoriju poznat i kao Via Militaris, Carigradski drum, autoput Bratstva i jedinstva, naknadno je definisan 1997. godine.


U tom periodu prvi put Moravsko-vardarska dolina dobija alternativu u Koridoru 4 koji spaja države srednje Evrope sa državama jugoistočne Evrope i Bliskog istoka, prolazi preko teritorija Rumunije i Bugarske i zaobilazi Srbiju. Alternativa se javlja kao posledica nesinhronizovanog procesa evrointegracija naše zemlje u odnosu na okruženje. Raspadom bipolarnog svetskog poretka dolazi do integracija država iz Istočnog bloka. Tokom devedesetih godina u upotrebi je pojam „jugoistočna Evropa”, a ulaskom Bugarske i Rumunije u EU i pojam „zapadni Balkan”. Poslednje navedena političko-geografska regija nastala je kao posledica formiranja prostora rezistentnog na evrointegracije, kome pripada i Srbija.

Barijerna državna granica tokom sankcija i filtrirajuća granica Srbije, tokom prve decenije 21. veka ostavile su traga na prostornu strukturu Balkanskog poluostrva. Bugarska počinje da preuzima ulogu koridornog čvora u evroazijskim komunikacijama, dok Rumunija lobira za izgradnju Koridora 4. Otvaranjem mosta Vidin–Kalafat juna 2013. otklonjena je i poslednja prepreka za uspostavljanje i funkcionisanje pomenutog koridora. Time je Koridor 10 marginalizovan do daljeg.

Geopolitičko viđenje položaja Koridora 10, u odnosu na do tada isključivo geodeterminističko prvi put u izjavi srpskih političara prepoznajemo krajem 2011. godine. Tadašnji predsednik Srbije Boris Tadić je prilikom obilaska izgradnje kraka C Koridora 10 kod Bele Palanke izjavio „ko pre devojci njemu devojka” misleći na izgradnju konkurentskog Koridora 4.

_DSC4379_resize

Ipak, hajde da pogledamo šta je to, što nam daje nadu da ćemo uspeti ako ne da povratimo stari značaj, a ono bar da ublažimo trenutno loš položaj Koridora 10. Koridor bi trebalo da predstavlja prostornu linearnu strukturu koja omogućava da se za što kraće vreme i uz manji utrošak energije pređe što veće rastojanje (prema definiciji Dragoljuba Štrpca). Iz ovoga se nameće zaključak da bi koridori trebalo da imaju određene prirodne pogodnosti. Ako se uporede trase koridora 4 i 10 može se uočiti da su različite prirodne strukture. Trasa Koridora 10 pruža se duž dna Panonske nizije i Moravskog kotlinskog sistema, za razliku od Koridora 4 koji uglavnom ide preko planinskih sistema zapadnih Karpata, Balkana i Vitoše.

Zato je najveća nadmorska visina na koridoru koji prolazi kroz Srbiju 459 metara, a na rumunsko-bugarskom 910. U praksi to znači da su nagibi saobraćajnica veći na Koridoru 4, kao i da je veći broj ledenih i mraznih dana i visina i dužina trajanja snežnog pokrivača. Zatim, u zoni planinazapadnih Karpata i BalkanaKoridor 4 ima „efekat tunela”, što znači da ne postoji alternativni pravac u slučaju blokade ove saobraćajnice. Ove činjenice nedvosmisleno ukazuju da je eksploatacija Koridora 4 daleko skuplja i rizičnija od Koridora 10. Međutim, da bismo tu prednost iskoristili, mišljenja sam da je neophodno da budemo na istom integracijskom nivou kao i naši susedi, čime bi geopolitički kriterijum evaluacije bio zamenjen geoekološkim.

Geografski institut „Jovan Cvijić”, SANU

Mr Marko V. Milošević

Izvor: Politika

Slične vesti

2 Comments

Leave a Reply

Back to top button