MART – MESEC BORBE PROTIV RAKA: Rezultati skrininga u Pirotskom okrugu
Maligne bolesti, odmah nakon bolesti srca i krvnih sudova, predstavljaju jedan od vodećih uzroka obolevanja i umiranja i u Srbiji. Ipak, stručnjaci ističu da je rak izlečiv u više od 90 odsto slučajeva ukoliko se otkrije na vreme, zbog čega su prevencija i rana dijagnostika od presudnog značaja.
Na nastanak bolesti utiču brojni faktori, pre svega pušenje, alkohol, gojaznost i način života, ali se procenjuje da se čak 40 odsto malignih oboljenja može sprečiti zdravijim navikama. Redovni pregledi i pravovremeno javljanje lekaru značajno povećavaju šanse za uspešno lečenje.
U pirotskom okrugu vodeće lokalizacije u obolevanju su rak pluća i bronha, debelog creva, prostate i mokraćne bešike kod muškaraca, a kod žena rak dojke, debelog creva, rak materice. Muškarci su najčešće umirali od raka pluća i bronha, debelog creva, prostate. Žene su najčešće umirale od raka dojke, zatim raka debelog creva, potom raka pluća.
REZULTATI SKRININGA U PIROTU U 2025. GODINI
Zavod za javno zdravlje Pirot i domovi zdravlja sprovode promotivno-edukativne aktivnosti kako bi se građani informisali o ranim simptomima i značaju preventivnih pregleda, uz cilj da se bolest otkrije na vreme i lečenje započne što ranije.
U pirotskom okrugu izuzetan značaj u prevenciji raka ima sprovođenje organizovanog skrininga raka grlića materice u svim domovima zdravlja (u Pirotu od 2014.), raka dojke (od 2016. u Pirotu) i raka debelog creva (od 2021.).
U 2025. godini urađeno je 1360 mamografija u okviru organizovanog skrininga raka dojke i otkrivene su 2 sumnje na maligne promene, koje su poslate na dopunsku dijagnostiku.
U 2025. godini u okrugu je testirano 2338 žena na rak grlića materice od kojih su 24 žene poslate na dopunsku dijagnostiku.
U 2025. godini u okrugu je urađeno 2147 FOB testova na rano otkrivanje raka debelog creva i rektuma, od kojih je 132 bilo pozitivno, kod 90 lica urađena kolonoskopija, kod 22 lica je otkriven polip, 36 lica adenom i potvrđen 1 carcinom.
