Pirotski zbornik – Publikacija naučnih radova koji obrađuju teme koje se odnose na pirotski kraj

U Amfiteatru Akademije tehničko-vaspitačkih strukovnih studija promovisan je 47. i 48. broj Pirotskog zbornika, jedinog  naučnog časopisa u okrugu koji izlazi od 1969. godine i predstavlja najozbiljniji prilog očuvanju kulturne baštine. Publikacija  tretira zavičajnu problematiku iz perspektive različitih disciplina, srpskog jezika i lingvistike, botanike, kulturologije, istorije, antropologije, etnologije. Osnova je da tema svakog rada bude vezana za pirotski kraj.

Za urednika Gorana Nikolića promocija Pirotskog zbornika je bila prilika da se govori o desetogodišnjici uređivačke politike. “Ovo je prilika da se napravi presek šta se u stvari uradilo, koji su uspesi naših časopisa, gde su pomaci i koji su putevi za dalji napredak – kaže Nikolić, koji je i sam autor jednog teksta.

Nikolić objašnjava da put do ovog časopisa nije lak i da se radovi ne mogu pisati po narudžbini kao i da su recenzije stroge. “Na autorima je da nude svoje tekstove, na nama je da selektujemo i šaljemo recenzentima i da pokušamo da sve uklopimo u jednu celinu a tema svakog rada mora da bude povezana sa pirotskim krajem” – kaže urednik časopisa.

Dr Tatjana Trajković,  vanredni profesor na Filozofskom fakultetu u Nišu na Departmanu za srbistiku, recenzirala je rad o lužničkom govoru. Prema njenim rečima lužnički govor je već istraživana oblast, profesor Ljubiša Ćirić je detaljno istraživao lužnički  govor, postoji monografija o lužničkom govoru i rečnik lužničkog govora koji je nagrađen prestižnom nagradom “Pavle i Milka Ivić”.

Rad koji se našao u poslednjem Pirotskom zborniku  predstavlja pogled na lužnički govor iz savremenog ugla i pokušava da ukaže na razlike lužničkog govor iz savremene perspektive u odnosu na vreme kada je istraživan  krajem sedamdesetih godina prošlog veka.

“Da li se promenilo nešto u odnosu na zamenice što, kvo i kakvo i kakva je njihova zastupljenost u sadašnjem govoru? Zaključci do kojih je autor rada došao je da je zastupljenost tih zamenica malo drugačija. Oblici kvo i kakvo su manje zastupljeni u odnosu na raniji period” – kaže recenzent dr Tatjana Trajković.

Dr Trajković ističe da treba imati u vidu i metodologiju koju je primenjivao autor u odnosu na tradicionalnu  metodologiju koju je primenjivao prof. dr Ćirić koja se oslanja na građi koja je sakupljana u govoru starijeg stanovništva. Kod dijalektologije je veoma važno ko su ispitanici jer svaka ciljna grupa nosi sa sobom neka specifična obeležja, kaže dr Trajković.

U pripremi poslednjeg broja Pirotskog zbornika učestvovao je dr Vladimir Polomac sa Filološko-umetničkog faulteta u Kragujevcu sa Katedre za srpski jezik, kao recenzent rada koji je posvećen jednom toponimu, mestu Smilis koje je zabeleženo još u XII veku u jednom spisu vizantijskog istoričara Jovana Kinama.

Rad je autora Mileta Penkova  koji je ovaj toponim analizirao sa istorijskog i sa onomastičkog aspekta. Raniji istraživači su imali tezu da se taj toponim vezuje za selo Smilovci, pojedini istraživači smatraju da se odnosi na Smoljinac kod Svilajnca. “Penkov je ponudio svoju hipotezu, a to je da se vizantijski vojni logor, vojni kamp nalazi u neposrednoj blizini starog puta Via militaris, u široj okolini Sofije odnosno u blizini Pirota” – kaže dr Vladimir Polomac. On istče da je Penkov izvršio analizu i ponudio tumačenje danaziv toponima nije vezan za slovenski jezički material i da  nema veze sa selom  Smilovci ili Smoljincom ili Smilovskim poljem već je u pitanju grčka reč smilis koja znači kresati. On je taj  toponim povezao sa pretežnom delatnošću stanovnika te oblasti.

Dr Polomac ističe da se pored radova čiji su recenzenti prisustvovali promociji u Zborniku mogu naći brojni zanimljivi radovi koji su značajni ne samo za Pirot i okolinu  nego i za srpsku kulturu.