SUKOVSKI MANASTIR: Biser duhovnosti i istorije pirotskog kraja
Na desnoj obali reke Jerme, u zagrljaju šumovitih padina brda Carev kamen, uzdiže se manastir Uspenja Presvete Bogorodice, u narodu poznatiji kao Sukovski manastir. Biser duhovnosti i istorije pirotskog kraja.
Njegova gradnja trajala je od 1857. do 1859. godine, o čemu i danas govori natpis iznad prozora na zapadnoj fasadi. Crkva je oblikovana kao trikonhos sa tri polukružne apside, zidana sivim tesanim kamenom i vrućim krečom, pokrivena ćeramidom. Na vrhu se uzdiže kube kružne osnove sa krstom.
Tokom rekonstrukcije krova 1974. godine pronađeni su brojni predmeti od gline koji se danas čuvaju u muzeju Ponišavlja. Veliku obnovu ovaj hram doživeo je 2014. godine, kada je rekonstruisana priprata. Sama crkva živopisana je 1869. godine, a zidna dekoracija predstavlja hronološki presek, od priča iz Starog zaveta preko hrišćanske tradicije do srpske crkvene istorije. Posebnu pažnju privlače jedinstvene freske Bogorodice sa krilima i Svetog Hristofora sa životinjskom glavom, koje intrigiraju i bude maštu svih vernika koji posete ovo sveto mesto.
Narodno predanje kaže da je imanje do 1857. godine pripadalo Turčinu Sali-begu. Veruje se da je Velja, siroče iz Velikog Sela, imao snoviđenje da se na mestu crkvište između Begovih vodenica otkopa manastir. Po nalogu popa Jovana seljaci su to i učinili i na tom mestu naišli na staru ikonu i kandilo. Kada je begov sin Emin saznao šta Srbi rade, počeo je da ih goni i psuje, nakon čega je iznenada pao na zemlju. Ozdravljenje je stiglo tek nakon molitve pred otkrivenom ikonom. U znak zahvalnosti, Sali-beg je pomogao dobijanje carskog fermana, kao i gradnju hrama, a monah Venijamin, nekadašnje siroče Velja, posvetio je život ovoj svetinji.
Ali, Sukovski manastir nije samo mesto molitve. On je i dom živih monaških ruku koje rade u polju i u štali. Bratstvo manastira bavi se poljoprivredom, a posebno je poznata njihova proizvodnja sira, meda, rakije, ali i melema i drugih lekovitih preparata.
Danas kao spomenik kulture od velikog značaja, manastir privlači vernike, turiste i znatiželjnike. Oni dolaze da pronađu mir, da se dive freskama, da osete spokoj prirode, ali i da kupovinom autentičnih proizvoda sa sobom ponesu deo manastirske tradicije.
Sukovski manastir spaja duhovnost i svakodnevicu, istoriju i predanje. On je dokaz da se vera ne ogleda samo u molitvi, već i u radu, gostoprimstvu i čuvanju prirodnog bogatstva. Zato Sukovo ostaje večna inspiracija, i utočište, i putokaz. U tišini njegovih zidova oseća se spoj sete i nade da vreme može stati, a vera ostati večna.
Ovaj sadržaj deo je projekta Turistički potencijali Pirota – biseri jugoistočne Srbije, sufinansiranog od strane Grada Pirota, a u okviru javnog konkursa za sufinansiranje medijskih projekata za 2025. godinu.
