DANAS JE DAN GRADA PIROTA
Pirot danas obeležava Dan grada, u znak sećanja na oslobođenje od Turaka 28. decembra 1877. godine, tokom Drugog srpsko-turskog rata.
Kraj 1877. godine doneo je Pirotu konačno oslobođenje od Turaka. Srpska vojska nadirala je iz više pravaca ka Pirotu. Nakon oslobađanja Babine glave, Svetonikoljskog prevoja i Bele Palanke 24. decembra 1877. godine, srpska vojska je presekla važan putni pravac između Niša i Sofije, dok je Niš bio pod opsadom. Time su stvoreni uslovi za nastavak prodora i oslobađanje Pirota, koji je u tom trenutku bio snažno branjen turskim utvrđenjima na Nišoru i Budim-delu, sa severne strane grada.
Borbe su se intenzivirale 25. i 26. decembra. Druga šumadijska divizija započela je napade na turske položaje, a odlučujući trenutak nastupio je osvajanjem Malog Suvodola, čime je probijen centralni deo turske odbrane. Srpske jedinice su potom potisnule neprijatelja ka Gnjilanu, dok su se borbe na pojedinim pravcima vodile sve do noći. Istovremeno, Šumadijski korpus je napadao utvrđenja na Nišoru i Budim-delu, a srpske snage su zauzimanjem ključnih položaja dodatno stegle obruč oko grada.
Tokom noći između 27. i 28. decembra 1877. godine, turska vojska je napustila sva spoljašnja utvrđenja, a potom i sam Pirot, povlačeći se prema Sofiji. Prilikom povlačenja zapaljena su skladišta municije. Srpska vojska je 28. decembra ušla u Pirot, gde je dočekana sa velikim oduševljenjem stanovništva.
U borbama za oslobođenje Pirota zarobljeno je oko 200 turskih vojnika, zaplenjeno 28 topova i oko 1.500 pušaka. Cena slobode bila je visoka – poginulo je 110, a ranjeno više od 580 srpskih vojnika.
Oslobođenje Pirota predstavlja jedan od najznačajnijih trenutaka u istoriji grada i trajni simbol borbe za slobodu, koji se svake godine obeležava kao Dan grada.
